Het Milgram Experiment
Een stukje psychologie vandaag.
De psychologie van de mens interesseert mij altijd, maar levert vaak ook schokkende resultaten op. Zo was er ooit het t ‘Stanford Prison Experiment’,onderzoek waarin 21 vrijwilligers betrokken werden in een nagemaakte gevangenis. Elf personen werden de gevangenen, 10 werden hun bewakers.
36 uur nadat het onderzoek gestart was moest de onderzoeker, Philip Zimbardo, de eerste ‘gevangene’ laten gaan omdat deze extreme depressies, onbeheerste huilbuien en woede-uitbarstingen kreeg. Na zes dagen werd het onderzoek zelfs helemaal stop gezet omdat de grenzen tussen experiment en werkelijkheid compleet verdwenen bleek te zijn. De ‘gevangenen’ werden gekleineerd, onderdrukt en geïntimideerd, terwijl de ‘bewakers’ zich beestachtig gedroegen. Alleen maar omdat ze in positie gezet werden! Het onderzoek zou officieel twee weken duren.
Het onderzoek waar ik echter me in aan het verdiepen ben, is een onderzoek wat wel veel gelijkenis toont met bovenstaande. Het Milgram Experiment, gedaan door Stanley Milgram in 1961, bleek schokkend. Rond dezelfde tijd was het proces gestart tegen Adolf Eichmann, één van de oorlogmonsters uit de tweede wereldoorlog. Milgram vroeg zich af of het werkelijk zo kon zijn dat, zoals deze monsters beweerde, ze het alleen maar deden omdat het hen opgedragen werd.
Het idee was simpel voor dit experiment. Je hebt een leerling en een leraar. Ze trokken beide een lootje waarin stond of ze leerling of leraar waren. De leraar was een echt proefpersoon, de leerling een acteur, maar dat wist deze proefpersoon uiteraard niet. Eigenlijk stonden op beide lootjes hetzelfde, zodat ze altijd zeker wisten dat de proefpersoon leraar werd.
De leraar en leerling werden beide in een aparte kamer gezet. De leerling werd vastgebonden en voorzien van een band die elektriciteit doorgeeft. De leraar stelt een vraag met vier antwoorden. Bij ieder fout antwoord moet hij een hendel overhalen die de leerling een stroomstoot geeft. Iedere keer 15 volt meer. En dit tot een maximum van 450 volt. Uiteraard was de leerling al lang losgekoppeld en werd er bij iedere stroomschok een bandje afgespeeld waarin er werd geschreeuwd en gekrijst, totdat de leerling op een gegeven moment helemaal niet meer reageert. Ook dan gaan de vragen nog door, tot het maximum van 450 bereikt wordt. Reageert de leerling niet, dan moet de vraag na een aantal seconden als fout worden gerekend.
Grote vraag is, waarom gaan de proefpersonen door met zoiets. Als jij hoort dat iemand zoveel pijn hebt, dan ga je toch niet door? Het antwoord lag heel simpel. In dezelfde kamer als de leraar zat ook een professor in een witte jas. De professor geeft continu aan dat je door moet gaan, ondanks het geschreeuw. Dit werd gedaan in vier stappen:
1. Please continue.
2. The experiment requires that you continue.
3. It is absolutely essential that you continue.
4. You have no other choice, you must go on.
Had de leraar na dit vierde argument nog bezwaar, dan werd het onderzoek stop gezet.
Vooraf werd gevraagd aan psychologen hoeveel mensen tot het einde zouden doorgaan. Tot de 450 volt met geen enkel teken van leven meer. De onderzoekers schatte dit op één tiende van een procent. De uitkomst bleek echter schokkend. Ruim 60 procent van alle deelnemers ging door tot het einde, vooral omdat een meerdere dat tegen jou zeg en geen enkele kandidaat stopte voor de 300 volt!
Daarmee wordt er IETS aangetoond van de volgzaamheid van de mens. Als keuzes voor ons gemaakt worden, lijken wij die orders ook veel makkelijker op te volgen. Blijft de grote vraag natuurlijk: Wat zou jij gedaan hebben?
Hier een filmpje van het onderzoek zoals hierboven beschreven. Deze is overigens volledig in scene gezet.



